Biografia utrwalona w zabawce – Eleonora Harasimowicz
Eleonora Harasimowicz była polską nauczycielką i działaczką oświatową okresu II wojny światowej. Jej działalność pedagogiczna wśród polskich uchodźców stała się symbolem walki o zachowanie języka, kultury i tożsamości narodowej na emigracji.
Jej historia nie była wcześniej znana ani publikowana. Informacje, elementarz i inne materiały archiwalne pochodzą od darczyńcy Pana Harasimowicza, wnuka Pani Eleonory. Dzięki jego opowieściom mogliśmy odtworzyć, spisać i opublikować historię tej wspaniałej bohaterki.
Losy Wojenne i Misja w Palestynie
Po ewakuacji z ZSRR wraz z Armią Andersa, Eleonora Harasimowicz trafiła do Mandatu Palestyny. Tam włączyła się w budowę struktur polskiego szkolnictwa, które miało kluczowe znaczenie dla tysięcy dzieci pozbawionych ojczyzny.
Praca pedagogiczna
Była nauczycielką w Polskiej Szkole Powszechnej w Nazarecie w Palestynie w okresie II wojny światowej (często działającej w ramach obozów cywilnych lub jednostek pomocniczych).
Jej praca pedagogiczna wiązała się z edukacją dzieci i młodzieży polskich uchodźców oraz rodzin żołnierzy 2. Korpusu Polskiego, którzy po ewakuacji z ZSRR (Armia Andersa) przebywali na terenie Mandatu Palestyny. Warto zauważyć, że w Nazarecie funkcjonowały wówczas znaczące polskie placówki edukacyjne, m.in. Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcące, w których kadrę stanowili wybitni polscy pedagodzy na uchodźstwie.
W Szkole Młodszych Ochotniczek w Nazarecie Eleonora Harasimowicz specjalizowała się w naukach humanistycznych. Zgodnie z zachowanymi dokumentami i wspomnieniami z tamtego okresu, nauczała przede wszystkim, języka polskiego (literatury i gramatyki), oraz historii.
Warto dodać, że program nauczania w tej szkole był realizowany według przedwojennych polskich standardów, aby po zakończeniu wojny uczennice mogły bez przeszkód kontynuować naukę w wolnej Polsce. Harasimowicz kładła duży nacisk na, podtrzymywanie tożsamości narodowej poprzez naukę o polskiej kulturze i przygotowanie do egzaminów, które pozwalały uzyskać małą maturę lub maturę pełną (w zależności od poziomu klasy).
Jej działalność pedagogiczna w Palestynie przypadała na lata ok. 1942–1947.
Metody nauczania
W swojej pracy Eleonora kładła szczególny nacisk na przedwojenne standardy nauczania, wierząc w rychły powrót młodzieży do wolnej Polski.
Korzystała z podręczników wydawanych na emigracji, w tym z unikatowego jerozolimskiego wydania Elementarza z 1946 roku, wydanego przez Oddział Kultury i Prasy 2 Korpusu Polskiego. Podręcznik ten, oparty na metodzie zadaniowej, był kluczowym narzędziem w podtrzymywaniu znajomości języka ojczystego wśród najmłodszych uchodźców.
Życie prywatne i rodzinne
Eleonora urodziła się w 1897 roku w Czyżewie. Była żoną ppłk. dr. Feliksa Harasimowicza, wybitnego oficera artylerii i kawalera Orderu Virtuti Militari, który służył także w 2. Korpusie Polskim. Razem z synem Jerzym tworzyli rodzinę głęboko zaangażowaną w walkę o niepodległość i zachowanie polskości na obczyźnie. Po zakończeniu wojny i powrocie do kraju, rodzina osiedliła się w Krakowie.
Dziedzictwo
Pamiątki po Eleonorze Harasimowicz – w tym jej legitymacje, fotografie z gronem pedagogicznym w Nazarecie oraz rzadkie egzemplarze podręczników wydawanych w Jerozolimie – stanowią dziś bezcenne źródło wiedzy o „Polsce na wygnaniu”. Jej praca pozwoliła całemu pokoleniu młodych Polaków (tzw. „Dzieciom Andersa”) zachować kod kulturowy i kontynuować edukację po traumatycznych przeżyciach w Związku Radzieckim.
Tekst powstał jako część wystawy czasowej „Bohaterki drugiego planu” – o biografiach wybitnych kobiet, których biografia jest związana z historią zabawek i aktywnością na rzecz dzieci.
Pozostałe artykuły:
Biografia utrwalona w zabawce – Nellie Bly