10.08.2026

Dzieci i sztuka. O spotkaniu wokół książki „Dzieci i sztuka”

Czy sztuki trzeba dziecko uczyć? A może wystarczy stworzyć mu przestrzeń, w której będzie mogło jej doświadczać, zadawać pytania i szukać własnych odpowiedzi? O tym, jak wprowadzać sztukę w życie najmłodszych, rozmawialiśmy 19 lutego 2022 roku w Muzeum Zabawek w Krakowie z Magdaleną Kosno i Mikołajem Spodarykiem – autorami książki „Dzieci i sztuka”, wydanej przez Małopolski Instytut Kultury.

Spotkanie odbyło się w przestrzeni wystawy „Klinika zabawek”, która łączyła historyczne zabawki ze sztuką współczesną. To właśnie ten wyjątkowy kontekst stał się punktem wyjścia do rozmowy o dzieciach, sztuce i edukacji.

Bo czym właściwie jest kontakt dziecka ze sztuką? Czy musi oznaczać edukację? Czy każde dzieło trzeba objaśnić, nazwać i zinterpretować? A może ważniejsze jest to, by sztuka uruchamiała wyobraźnię, prowokowała do rozmowy i pozwalała spojrzeć na świat z innej perspektywy?

Muzeum jako miejsce spotkania

Pytania te są szczególnie bliskie idei Muzeum Zabawek. Nasze muzeum od początku tworzone jest jako przestrzeń spotkania, miejsce nawiązywania relacji, rozmowy, twórczej pracy i wspólnego odkrywania znaczeń. Historyczne zabawki są tu nie tylko obiektami z przeszłości. Stają się pretekstem do opowiadania historii, uruchamiania wyobraźni i rozmowy o współczesnym świecie.

Podobnie działała wystawa „Klinika zabawek”. Zestawienie dawnych zabawek z pracami współczesnych artystek pozwalało spojrzeć na pozornie znane przedmioty z nowej perspektywy. Sztuka prowadziła odwiedzających w stronę tematów ekologii, recyklingu, naprawiania i ponownego wykorzystywania. Pokazywała, że nawet zabawka może stać się początkiem ważnej rozmowy.

Właśnie dlatego wystawa była naturalnym miejscem spotkania z autorami książki „Dzieci i sztuka”.

Jak rozmawiać z dziećmi o sztuce?

Rozmowę z Magdaleną Kosno i Mikołajem Spodarykiem, autorami książki “Dzieci I sztuka, poprowadziły Katarzyna Sosenko i dr Katarzyna Jagodzińska, dyrektorki Muzeum Zabawek w Krakowie i współkuratorki wystawy „Klinika zabawek” (link do nagrania spotkania)

Rozmawiano między innymi o tym, dlaczego warto korzystać z działań edukacyjnych wokół sztuki i czy kontakt ze sztuką rzeczywiście musi oznaczać edukację. Pojawiły się również pytania o konkretne narzędzia, techniki i metody pracy z dziećmi oraz o filozofie, które stoją za atrakcyjnymi działaniami edukacyjnymi.

Nie zabrakło także rozmowy o trudnościach. Praca ze sztuką i dziećmi wymaga uważności, otwartości i gotowości na to, że nie wszystko da się zaplanować. Dziecięca ciekawość potrafi prowadzić rozmowę w zupełnie nieoczekiwanym kierunku – i właśnie w tym tkwi jej wartość.

„Dzieci i sztuka” – książka, która podpowiada, jak działać

Książka „Dzieci i sztuka” jest praktycznym podręcznikiem i przewodnikiem po edukacji artystycznej. Powstała z myślą o wszystkich, którzy pracują z dziećmi w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym – nauczycielach, edukatorach, animatorach, pracownikach domów kultury i stowarzyszeń, ale również o rodzicach, którzy chcą świadomie wprowadzać sztukę w codzienne życie swoich dzieci.

Autorzy nie skupiają się wyłącznie na tym, dlaczego sztuka jest ważna. Przede wszystkim pokazują, jak można z niej korzystać.

Publikacja wprowadza czytelnika w świat rozwoju dziecka, przybliża współczesne teorie wychowawcze i proponuje konkretne rozwiązania. Znajdziemy w niej tematy do rozmów, pomysły na działania, a także gotowe scenariusze zajęć i warsztatów dostosowane do wieku uczestników.

Sztuka zaczyna się od ciekawości

Spotkanie wokół książki „Dzieci i sztuka” było więc czymś więcej niż prezentacją publikacji. Było rozmową o tym, jak chcemy towarzyszyć dzieciom w poznawaniu świata.

Czy możemy pozwolić im patrzeć, pytać i interpretować po swojemu? Czy możemy potraktować sztukę nie jako kolejną dziedzinę wiedzy do przyswojenia, ale jako przestrzeń doświadczenia? I czy muzeum może być miejscem, w którym dziecko nie tylko ogląda, ale również działa, rozmawia, tworzy i odkrywa?

W Muzeum Zabawek wierzymy, że tak.

Zabawa, sztuka i wyobraźnia mają wiele wspólnego. Wszystkie pozwalają eksperymentować, tworzyć własne znaczenia i patrzeć na rzeczywistość z różnych perspektyw. Dlatego chcemy, by muzeum było miejscem, w którym dzieci mogą nie tylko oglądać, ale przede wszystkim doświadczać.

A książka „Dzieci i sztuka” może być w tym doświadczeniu dobrym przewodnikiem – zarówno dla tych, którzy zawodowo pracują z dziećmi, jak i dla rodziców, którzy chcą, by sztuka na dobre zagościła w ich codzienności.